Сачыненне на тэму “Навуковы стыль мовы”

Сфера грамадскай дзейнасці, у якой функцыянуе навуковы стыль, – гэта навука. Вядучае становішча ў навуковым стылі займае маналагічная гаворка. Гэты функцыянальны стыль валодае разнастайнасцю маўленчых жанраў. Асноўнымі з’яўляюцца: навуковая манаграфія і навуковы артыкул, дысертацыйныя працы, навукова-вучэбная проза (падручнікі, вучэбныя і метадычныя дапаможнікі і г.д.), навукова-тэхнічныя творы (інструкцыі, правілы тэхнікі бяспекі і інш.), анатацыі, рэфераты, навуковыя даклады, лекцыі, навуковыя дыскусіі, а таксама жанры навукова-папулярнай літаратуры.
Адным з важнейшых жанраў навуковага стылю з’яўляецца навуковая артыкул, якая можа перадаваць разнастайную па сваім характары і прызначэнні інфармацыю і найбольш часта выкарыстоўваецца як асноўная крыніца навукова-тэхнічнай інфармацыі. Навуковыя артыкулы прадстаўлены некалькімі разнавіднасцямі: кароткае паведамленне аб выніках навукова-даследчай і даследна-канструктарскай работ; уласна навуковая ці навукова-тэхнічная артыкул, у якой досыць падрабязна выкладаюцца вынікі працы; перадавая артыкул; гісторыка-навуковая аглядная артыкул; дыскусійная (палемічная) артыкул; навукова-публіцыстычны артыкул; рэкламны артыкул. Кожная з разнавіднасцяў артыкула адрозніваецца уласным зместам.
Навуковы стыль рэалізуецца пераважна ў пісьмовай форме прамовы. Аднак з развіццем сродкаў масавай камунікацыі, з ростам значнасці навукі ў сучасным грамадстве, павелічэннем колькасці рознага кшталту навуковых кантактаў, такіх, як канферэнцыі, сімпозіумы, навуковыя семінары, узрастае роля вуснай навуковай гаворкі.
Асноўнымі рысамі навуковага стылю ў пісьмовай і вуснай форме з’яўляюцца дакладнасць, абстрактнасці, лагічнасць і аб’ектыўнасць апавядання. Для гэтага функцыянальнага стылю характэрна выкарыстанне спецыяльнай навуковай і тэрміналагічнай лексікі, прычым у апошні час тут усе больш месца займае міжнародная тэрміналогія (у эканамічнай прамовы: менеджар, менеджмент, рыэлтар і інш.). Асаблівасцю выкарыстання лексікі ў навуковым стылі з’яўляецца тое, што мнагазначныя нейтральныя словы ужываюцца не ва ўсіх сваіх значэннях, а толькі, у адным. Напрыклад, дзеяслоў “лічыць”, які мае чатыры значэнні, у навуковым стылі рэалізуе пераважна значэнне: “рабіць якое-небудзь заключэнне пра каго-небудзь або чым-небудзь, прызнаваць, меркаваць”
Ужыванне ў адным, станаўленні тэрміналагічным, значэнні характэрна для назоўнікаў і прыметнікаў: цела, сіла, рух, кіслы, цяжкі.
У навуковай прамовы па параўнанні з іншымі стылямі шырэй выкарыстоўваецца абстрактная лексіка па параўнанні з канкрэтнай.
Лексічны склад навуковага стылю характарызуецца адноснай аднастайнасцю і замкненасцю, што выяўляецца, у прыватнасці, у меншым выкарыстанні сінонімаў. Аб’ем тэксту ў навуковым стылі павялічваецца не столькі за кошт ўжывання розных слоў, колькі за кошт шматразовага паўтарэння адных і тых жа.
Continue reading

Сачыненне на тэму “”Маё разуменне прыгожага”

Прыгожае – катэгорыя, якая адлюстроўвае пачуццё эстэтычнай асалоды чалавека пад уплывам з’яў рэчаіснасці і твораў мастацтва.
Разуменне прыгожага ўвасабляе здольнасці чалавека ва ўсіх сферах грамадскага жыцця: працоўнай, сацыяльна – палітычнай, духоўнай.
Вышэйшым увасабленнем прыгажосці з’яўляецца усебакова і гарманічна развітая асоба, таму паказчыкам прыгожага ў чалавеку я лічу духоўную культуру. Духоўная культура дае магчымасць сістэмна думаць аб прыродзе і грамадстве, вырашаць пытанні маральнага выбару. Духоўная культура – сукупнасць філасофскіх, навуковых, мастацкіх і маральных каштоўнасцяў, а таксама палітычных і маральных, і прававых ведаў.
Любоў да Радзімы, стаўленне да культуры як найвялікшай каштоўнасці, гістарычная памяць, пераемнасць пакаленняў, вернасць традыцыям, клопат аб дабрабыце народа, аб ахове прыроды, павага да законаў грамадства, інтэрнацыяналізм, захаваньне этыкету ў міжасобасных адносінах – усе гэта неад’емлемыя  часткі цэлага, якое з’яўляецца меркай прыгожага ў грамадстве і чалавеку.
Continue reading

Сачыненне на тэму “Лес летам”

Лета гэта цудоўная пара, калі ўсёвакол квітнее і пахне, калі спяваюць птушкі, калі ярка свеціць сонца. Асабліва добра летам у лесе. Колькі ўсяго цікавага можна ўбачыць і пачуць. Лес можа расказаць вельмі шмат, галоўнае навучыцца яго слухаць. З якім нецярпеннем чакаюць гэтую пару года многія людзі. Прыйшло лета і, нарэшце, можна праводзіць выходныя на прыродзе. Менавіта на прыродзе чалавек адпачывае і набіраецца сіл.
Continue reading

Сачыненне на тэму “Паўлінка” Янка Купала

Камедыя “Паўлінка” з’яўляецца сацяльна-бытавой камедыяй. У камедыі мы бачым асноўны канфлікт носьбітаў старога укладу жыцця і дэмакратычнай моладзі. І пры гэтым ідзе не канфлікт дзяцей і бацькоў, а наадварот мы бачым барацьбу розных сацыяльных сіл.

Паўлінка  з’яўляецца дачкой Крыніцкага, яна велімі кахае Якіма. Аднак Бацька Паўлінкі супраць яе адносін і жадае выдаць замуж дачку за Адольфа Быкоўскага. Паўлінка разам з Якімам прытрымліваюцца роднай культуры, іх характары чымсці падобныя. Паўлінка з’яўляецца носьбаітам добрыхмаральных якасцей беларускана народа. Такім жа з’яўляецца і Якім. Паулінка- перадвая дзяўчына беларускай вёскі. Яна пратэстуе супраць зла, пошласці шляхецкага быцця, страрых парадкаў у роднай вёсцы. Паўлінка змагаецца за сваё асабістае жыццё, імкнецца быць шчаслівай і знайсці верны жыццёвы шлях, з новым жыццём без абіды і горачы.
Continue reading

Сачыненне на тэму “Белавежская пушча”

Белавежская пушча – ўчастак старажытнага рэліктавага раўніннага месца, абаронены больш за шасцісот гадоў. Першы ахоўны указ аб забароне на паляванне ў межах Белавежскай пушчы выдаў польскі кароль Ягайла ў 1409 годзе.

Нацыянальны парк «Белавежская пушча» – галоўная славутасць і гонар беларускага народа. У 1992 годзе Белавежская пушча была ўключаная ЮНЭСКА ў спіс сусветнай спадчыны чалавецтва.
Continue reading

Сачыненне на тэму “Бібліятэка”

Бібліятэка-гэта месца, дзе захоўваецца шмат кніг, якія наведвальнікі-чытачы бяруць, чытаюць і праз пэўны тэрмін вяртаюць. У бібліятэцы сабраны кнігі з розных галін ведаў. Кожны знаходзіць выданне па свайму густу, ці якое патрабуецца для вучобы ці працы. У кожнай бібліятэцы ёсць чытальная зала, дзе ва ўтульнай абстаноўцы сядзіш і чытаеш газеты, праглядаеш часопісы, знаёмішся з літаратурнымі навінкамі. У бібліятэцы працуюць вельмі цікавыя людзі, якія ведаюць шмат цікавага, таму што яны датыкаюцца з старадаўнімі кнігамі, неверагодна прыгожымі і цікавымі. Бібліятэкары прыходзяць на дапамогу, калі ў чытачоў ўзнікаюць цяжкасці. Яны дапамагаюць знайсці патрэбнага аўтара на стэлажах з кнігамі, праясняюць  як працаваць з каталогамі. Пры бібліятэках арганізуюць і інтэрнэт-залы Бібліятэка – гэта  свет кніг, дзе ты можаш знайсці любую кнігу і патрэбную інфармацыю. Калі мы ўваходзім у бібліятэку нам адкрываецца дзверы ў гэтую цудоўную краіну кніг. У бібліятэцы стаяць стелажи з кнігамі. Іх там не сотні, а тысячы. У бібліятэцы мы можам ўзяць кнігу на дом і праз некаторы час вярнуць назад. Але няшмат людзей вяртаюць кнігі ў добрым стане. Таму калі мы ўзялі кнігу ў бібліятэцы яе трэба берагчы і ставіцца да яе беражліва. Бо толькі ў бібліятэцы мы можам знайсці тую кнігу, якая нам патрэбна.
У кожнага адукаванага чалавека ёсць свая бібліятэка. Сюды ўваходзяць кнігі, якія яму належаць. У каго-то бібліятэка вялікая і сур’ёзная, у каго-то кніг мала. Напрыклад, шырокая бібліятэка у майго дзядулі. У яго на паліцах стаіць шмат спецыяльнай тэхнічнай літаратуры.
Звычайна я карыстаюся кнігамі сваіх бацькоў. Сярод іх шмат мастацкай літаратуры, класікі, якая патрэбна ў школе. Але ў мяне таксама ёсць свая ўласная бібліятэка, праўда, невялікая. Яна стаіць у асобным шафцы. Яна складаецца з тых кніг, якія мне дораць на святы.
Большасць гэтых кніжак – гістарычныя раманы, раманы – «фэнтэзі», а яшчэ гістарычныя энцыклапедыі з малюнкамі. Я люблю чытаць пра прыгоды людзей у далёкія гістарычныя эпохі, а яшчэ пра рэальна існавалі персанажах гісторыі. Мае сябры і сваякі ўсе ведаюць аб маім захапленні і стараюцца дарыць мне кнігі менавіта такога плану.
Праўда, у маю калекцыю «зачасалася» яшчэ некалькі кніг па вучобе, пара дэтэктываў і «жахаў» Стывена Кінга. А яшчэ два шыкоўных тоўстых тома Дастаеўскага. Яго мне падарыла бабуля. Гэтыя два тамы я пакуль усе не прачытаў. А вось астатнія кнігі ў маей бібліятэцы – прачытаныя.
Па тым, якая ў чалавека бібліятэка, можна меркаваць аб яго асобы. Калі гэта спрэс «бандыцкія» трылеры, дрэнныя «жахі» і эратычныя раманы, значыць, і інтарэсы ў чалавека адпаведныя. А вось маленькая бібліятэка яшчэ не азначае, што чалавек не чытае кніг. Бо некаторыя чытаюць электронныя кнігі, а іншыя бяруць кнігі ў бібліятэцы, каб не прымушаць імі ўвесь дом і не марнаваць на іх лішніх грошай.
Continue reading

Сачыненне на тэму ” Хутка пачнуцца канікулы”

Як жа надакучыла вучоба і хочацца адпачынку – адпачынку ў кампаніі сяброў ля берага возера! Купанне пад сонейкам або проста прыняць загар. Хай гэта нават не зусім карысна – але гэтага хочацца. Але, замест мары, мы сутыкаемся з рэальнасцю, што трэба напісаць сачыненне менавіта на такую тэму – Хутка вакацыі. Ці калі па іншаму, выліць душу пра тое, што яшчэ трэба зрабіць, перш чаго сысці на заслужаныядва месяцы адпачынку.
Continue reading

Сачыненне на тэму “Трэба праўды шукаць не тапаром, а розумам”

Твор “Раскіданае гняздо” напісаны на прыкладзе сям’і старага дзеда Ануфрыя. Князь Радзівіл адабраў у Ануфрыя  родную хату і родную хямлю. Янка Купала данным творам апісвае сямейную трагедыю, паказвае сялянскае жыццё у часы панскай улады. Таксама Купала апісвае пошукі дзеда у страчанай бацькаўшчыне, чалавечай волі і роднай зямлі. Сям’я Зяблікаў з’яўляецца асноўнай у творы. Само паходжанне прозвішча ужо кажа за сябе што сям’я Зяблікаў асацыіруецца з беднасцю і абяздоленнасцю. Каля пяці гадоў Лявон Зяблік борыцца з панам за свой кавалачак зямлі, за родную хату. Зрастаецца з зямлёй чалавек, быццам бы дрэва са сваімі каранямі. І сапраўды так. Калі ссекчы дрэва яно ссохне і згіне. Так і чалаек ня зможа без кавлка зямлі існаваць далей.У гэтым і заключаеецца смысл твора “Раскіданае гняздо”. Галоўны герой не уяўляе сваё дальнейшае жыццё без той роднай да сэрца зямлі, другой маці. Аднак пан высудзіў перамогу над Лявонам. І Лявон вырашае пакончыць сваё жыццё самагубствам.
Continue reading

Сачыненне на тэму “Беларуская вёска”

У свеце ёсць шмат прыгожых выдатных месцаў. Але мяне вабіць беларуская вёска пад назвай Кругляны. Гэты выдатны куток зямлі мне вельмі да спадобы. Кругляны – невялікая вёска, дзе я нарадзіўся, дзе ўпершыню спазнаў прыгажосць роднай зямлі, куды я часта прыязджаю на канікулы і па якой я вельмі сумую. Вёска стаіць на ўзвышшы. На поўнач ад яе распасціраюцца велічныя хваёвыя лясы. Усе сосны – гіганты, іх кроны даходзяць да нябеснага скляпення, ствалы, прамыя і стройныя. Сэрца перапаўняе шчасце і супакаенне, калі шпацыруеш па бары, удыхаеш свежы сасновы водар і слухаеш нязмоўклыя жыццярадасныя спевы птушак. На поўдзень ад вёскі расцілаюцца незвычайна маляўнічыя бязмежныя лугі, дзе сакавітыя зялёныя травы пераплятаюцца з морам палявых кветак. А над лугам – светла-блакітнае неба, гледзячы на якое, ты ляціш, прама да сонца і зорак. Зімой у вёсцы ціха і спакойна, толькі адусюль раздаецца гарэзны смех дзятвы, якая аддаюцца разнастайным зімовых забаў. І няма ў Круглянах ні вар’ята дарожнага руху, ні выхлапных газаў машын, ні смогу заводаў, ні заклапочаных людзей. Жыць у вёсцы – адно задавальненне! Людзі ў Круглянах слаўныя: добрыя, ветлівыя, спагадлівыя, заўсёды гатовыя дапамагчы ў цяжкую хвіліну. Народ ўсмешлівы, з гумарам і аптымізмам сустракае ўсе жыццёвыя нягоды. Насельніцтва вельмі працавітае, дарослыя і дзеці заўсёды пры справе, няма ў вёсцы абібокаў і лайдакоў. А як незабыўна і з размахам адзначаюць уКруглянах святы, асабліва Каляды і Вялікдзень. Я шмат думаў, што значыць для мяне малая малая беларуская вёска. Кругляны для мяне – другая маці, якая нарадзіла мяне і выхавала, падарыла шчаслівыя бесклапотныя дзіцячыя гады. І хоць цяпер я жыву ў прамысловым горадзе, я з гонарам захоўваю ў сэрцы мілы вобраз маёй матухны-вескі, маёй беларускай вёскі.Бо беларускі край настолькі прыгожы, што пра яго можна гаварыць бясконца. Шмат паэтаў апісваюць беларускія прасторы і не забываюць у сваіх творах закрануць тэму беларускай вёскі.Вёска – гэта маці –зямля, гэта пах кахання і шчасця, гэта расдаснае жыццё.

Сачыненне на тэму “”Мой любімы паэт сучаснай беларускай літаратуры”.

Сучасная беларуская літаратура ў складаных адносінах з часам. З аднаго боку, твор прывязана да эпохі, у якую было створана, як кветка – да глебы. З іншага, шэдэўр – гэта пераадоленне часу. Вяршыня над яго патокам, на якой ратуюцца ад забыцця абраныя. Сучаснікі любяць варажыць, каму з іх прыгатавана апынуцца там. Дзеляць месцы, нярвуюцца, зайздросцяць. Зрэшты, бываюць выпадкі бясспрэчныя. Яшчэ пры жыцці беларускаму пісьменніку Івану Мележу вызначылі месца ў вечнасці. Але вось ужо больш за тры дзесяцігоддзі Мележа як няма з намі. Сышла эпоха, у якой ён жыў і тварыў. Але для мяне Іван Мележ заўсёды будзе маім любімым беларускім паэтам.Для Мележа зямля – Палессе, гэта уся Беларусь. Так, мы – людзі на балоце. Вада – самая незнішчальная і рухомая з стыхій, і рэкі, азеры, балоты Беларусі робяць гэтую краіну «сіняй-сіняй» .Героі Мележа змагаюцца за свой кавалачак зямлі, адваёўваючы яе ў вады, і так шануюць гэтым дабром, што часам ставяць зямлю вышэй сямейнага шчасця. Барацьба за існаванне, за свой надзел у жыцці знаемая кожнай зямной нацыі, і гэты матыў робіць праблематыку мележаўскай хронікі універсальнай. У стылі Івана Мележа увасоблены найбольш характэрныя асаблівасці беларускага рамантычнага стылю як такога. Таму раман «Людзі на балоце» сярод шэдэўраў еўрапейскага рамана можа з поўным правам прадстаўляць беларускую літаратуру. А вось называць твор мастацтва брэндам я не магу. І наогул імкнуся не ўжываць такія тэрміны – у сутнасці, эканамічныя – у дачыненні да прадмета свайго даследавання – літаратуры. Як у шматлікіх савецкіх пісьменнікаў, у Мележа свядомасць змагалася з падсвядомасцю. У канструкцыю рамана закладвалася ідэя развянчання фетышызацыі зямлі, а на ўзроўні калектыўнага несвядомага цягнула да зямлі самога Мележа – як і любога беларуса, які нясе ў сабе гены сваіх продкаў – арыяў, спрадвечных земляробаў. Ідэя раманаў Мележа ў тым, што і зямля, і дом, і наогул усе матэрыяльнае толькі тады мае каштоўнасць, калі спакойна на душы ў таго, хто гэтым валодае, наколькі ён, як уладальнік, адчувае сябе поўнаўладным гаспадаром свайго дабра. У дзённіку Івана Паўлавіча ёсць запіс, якая адносіцца да фіналу апошняга, пятага (ненапісаннага) рамана: «Вясна. Зямля. Арэ» . Значыць, галоўны герой – Васіль Дзяцел – павінен быў «прайсці па пакутах» пяці раманаў (у чым-то паўтарыўшы лёс Івана Савельева з «Вечнага клічу») і ў рэшце рэшт атрымаць жаданае – тую самую зямлю. Але не радасць валодання ею. Гаспадаром ён так і не становіцца. «Вясковая тэма» ў літаратуры будзе актуальнай заўсёды, таму што толькі зямля корміць чалавека натуральным прадуктам. Магчыма, у далёкай будучыні чалавек прыдумае і сінтэтычнае вытворчасць ежы. Але радасці ад гэтага будзе мала. Ужо і зараз ёсць некаторы недавер да прадуктаў, створаным з удзелам геннай інжынерыі. Але гэта ж яшчэ не сінтэтыка ў поўным сэнсе слова. Творы Івана Мележа кожнаму вучню будуць заўсёды да спадобы.